Đội ngũ chúng tôi từng gặp không ít bạn đọc mang về cả chồng truyện chỉ vì bìa đẹp, đọc được vài chương thì thấy chẳng hợp gu. Phần lớn nguyên nhân nằm ở chỗ chưa nắm rõ ba chữ shounen, shoujo, seinen nghĩa là gì. Phân biệt shounen shoujo seinen thật ra chỉ là một câu hỏi: truyện được viết cho ai đọc? Còn chuyện có đánh nhau hay có yêu đương thì chỉ là phần nội dung đi kèm.
Bài viết này sẽ đi qua từng nhóm, so sánh điểm khác biệt và chỉ bạn cách chọn nhanh. Đọc xong, bạn sẽ biết nên bắt đầu từ đâu mà không phải mua thử cả kệ.
Vì sao nhiều người mới đọc manga hay chọn nhầm truyện?
Tình huống này quen thuộc đến mức ai lục kệ truyện cũng từng gặp. Bạn thấy một bộ có bìa ngầu, lật vài trang thấy nét vẽ cuốn hút, rồi quyết định mang về. Đến chương thứ ba mới nhận ra nhịp kể và cách dựng nhân vật không hợp mình. Lỗi không hẳn ở bạn. Chỉ là chưa có một bộ lọc đơn giản để nhìn nhanh.
Theo kinh nghiệm của đội ngũ, nguyên nhân cốt lõi là ba nhóm này được chia theo độc giả mục tiêu. Một bộ viết cho thiếu niên và một bộ viết cho người trưởng thành có thể cùng có cảnh chiến đấu. Nhưng cách tác giả đối xử với nhân vật lại khác nhau rõ rệt. Hiểu được điều đó, bạn sẽ thấy vì sao cùng một kiểu cảnh đánh nhau lại khiến người này phấn khích, còn người kia thấy nhạt.
Quan trọng hơn, khi biết cách phân biệt, bạn sẽ ít bỏ dở giữa chừng. Bạn đã biết trước truyện được viết để làm gì, nên không còn cảm giác bị lừa sau mỗi chương.
Shounen, shoujo, seinen thực chất là gì?
Đây là cách các nhà xuất bản Nhật phân khúc độc giả. Shounen nhắm tới nam thiếu niên. Shoujo nhắm tới nữ thiếu niên. Seinen nhắm tới nam thanh niên và người trưởng thành. Tên gọi nghe đơn giản, nhưng đó là tín hiệu quan trọng để bạn đoán trước hướng đi của truyện.
Cần tách bạch giữa nhóm và thể loại. Một bộ shounen có thể là hành động, hài hước hay kinh dị. Một bộ seinen cũng có thể là trinh thám hay lãng mạn. Nhóm nói về người đọc, còn thể loại nói về nội dung. Nhầm hai khái niệm này là lý do nhiều người cứ tưởng shounen chỉ có đánh đấm.
Đặc trưng của shounen: nhiệt huyết, tăng trưởng và đối đầu
Shounen thường xoay quanh một cậu thiếu niên có mục tiêu rất rõ ràng. Có thể là trở nên mạnh hơn, thắng một giải đấu, hoặc đạt được điều cả nhóm ao ước. Mục tiêu ấy là động lực đẩy câu chuyện đi tiếp, và cũng là thứ khiến bạn muốn lật sang trang kế.
Nhịp truyện thường nhanh. Các trận đấu xuất hiện đều đặn, cốt truyện leo thang từng bậc. Mỗi arc lại có đối thủ mạnh hơn lần trước. Nếu bạn thích cảm giác hồi hộp và muốn thấy nhân vật tiến bộ rõ rệt từng chương, shounen là lựa chọn rất hợp.
Trên kệ truyện ở Việt Nam, shounen chiếm số lượng đáng kể, nên nhiều người tưởng manga đồng nghĩa với shounen. Thực ra đó chỉ là một nhánh lớn. Phía sau còn rất nhiều lựa chọn khác đang chờ bạn khám phá.
Đặc trưng của shoujo: cảm xúc, quan hệ và nội tâm nhân vật
Shoujo đặt trọng tâm vào tình cảm, tình bạn và quá trình trưởng thành về tâm lý. Có những bộ gần như không có trận đánh nào, nhưng cảm xúc nhân vật vẫn đủ làm người đọc day dứt. Một ánh nhìn không nói thành lời, hay một hiểu lầm kéo dài vài chương, đều được khai thác rất kỹ.
Về hình thức, shoujo thường có khung tranh mềm mại và nhiều đoạn độc thoại nội tâm. Cách dàn trang cũng hay nhấn mạnh những khoảnh khắc cảm xúc. Lật vài trang đầu là bạn gần như nhận ra. Chính vì vậy nhiều độc giả thấy shoujo giàu chất thơ.
Để nhận diện nhanh, hãy để ý phần mở đầu tập trung vào ai và cảm xúc nào. Nếu phần lớn nội dung xoay quanh quan hệ giữa các nhân vật, khả năng cao đó là shoujo. Thói quen này giúp bạn lọc truyện chỉ trong vài phút.
Đặc trưng của seinen: người lớn, phức tạp và đậm chất thực tế
Seinen kể về người trưởng thành với những áp lực rất thật: công việc, đạo đức, vị trí trong xã hội. Nhân vật không còn đơn giản chỉ muốn mạnh hơn. Họ thường phải đứng trước những lựa chọn khó, có khi chẳng lựa chọn nào hoàn toàn đúng.
Nội dung có thể tối hơn, bạo lực hơn, hoặc nhiều lớp ý nghĩa hơn. Bạn sẽ gặp những câu hỏi không có đáp án gọn gàng, và đó chính là điểm hấp dẫn của nhóm này. Không ít người đọc seinen để nghĩ lại về cuộc sống của chính mình sau khi gấp truyện.
Trước khi đọc, hãy cân nhắc mức độ nội dung và xem bản thân có sẵn sàng với chủ đề nặng hay không. Đây không phải truyện xấu, chỉ là truyện dành cho một độ tuổi đọc khác. Đội ngũ thường khuyên bạn đọc phần giới thiệu tóm tắt trước khi quyết định.
So sánh nhanh ba nhóm qua bảng đối chiếu
Bảng dưới đây tóm tắt những điểm khác biệt cơ bản. Hãy xem nó như gợi ý, không phải quy luật cứng, vì ranh giới giữa các nhóm đôi khi khá mờ.
| Tiêu chí | Shounen | Shoujo | Seinen |
|---|---|---|---|
| Đối tượng độc giả | Nam thiếu niên | Nữ thiếu niên | Nam thanh niên, người lớn |
| Nhân vật chính | Thiếu niên có mục tiêu rõ | Thiếu nữ với hành trình cảm xúc | Người trưởng thành với áp lực thật |
| Chủ đề cốt lõi | Tăng trưởng, đối đầu | Tình cảm, quan hệ | Đạo đức, xã hội, sinh tồn |
| Nhịp độ | Nhanh, nhiều trận đấu | Chậm, tập trung nội tâm | Đa dạng, có lúc dồn nén |
Muốn đọc bảng hiệu quả, hãy bắt đầu từ cột nhân vật chính rồi đối chiếu với điều bạn thích. Nếu bạn muốn cảm giác hồi hộp, nhìn vào shounen. Nếu muốn đi sâu vào cảm xúc, shoujo phù hợp hơn.
Cách chọn đúng nhóm theo sở thích và độ tuổi
Hãy tự hỏi mình thích gì: hành động, cảm xúc, hay những vấn đề của người lớn? Câu trả lời này thường quyết định phần lớn việc bạn có thích một bộ truyện hay không. Đừng ép mình theo số đông chỉ vì thấy nhiều người khen.
Cũng đừng kết luận chỉ sau một chương. Hãy đọc thử hai hoặc ba chương đầu, để ý nhịp truyện và cách nhân vật được xây dựng. Thường chỉ cần vậy là bạn đã biết có hợp hay không. Nếu vẫn chưa chắc, thử thêm một bộ thuộc nhóm khác để so sánh.
Nếu đọc vài bộ mà vẫn thấy nhàm, đó là dấu hiệu nên thử sang nhóm khác. Gu đọc truyện rất cá nhân, nên đừng cố theo một nhóm chỉ vì bạn bè khen.
Lưu ý khi đọc và những hiểu lầm thường gặp
Nhiều người nghĩ shoujo chỉ dành cho con gái, còn shounen chỉ dành cho con trai. Thực tế độc giả rất đa dạng. Không ít bạn nam mê shoujo vì cách kể chuyện cảm xúc, và cũng có nhiều bạn nữ yêu thích những bộ shounen nhiều hành động.
Đừng cho rằng cứ thuộc nhóm nào thì chất lượng sẽ như nhau. Trong mỗi nhóm đều có tác phẩm hay và tác phẩm dở. Nhóm chỉ giúp bạn lọc nhanh, chứ không thay thế việc tự đánh giá từng bộ qua trải nghiệm đọc của mình.
Ranh giới giữa các nhóm cũng không lúc nào rõ ràng. Nhiều tác phẩm giao thoa, vừa có nhiệt huyết shounen vừa có chiều sâu seinen. Đó là chuyện hết sức bình thường, và đôi khi chính những bộ lai như vậy lại mang đến trải nghiệm thú vị nhất.
Nên bắt đầu từ đâu sau khi đã phân biệt được ba nhóm?
Nếu mới làm quen, bạn có thể chọn một bộ shounen nhịp nhanh để có cảm giác đầu tiên. Sau đó thử một bộ shoujo để cảm nhận sự khác biệt về cảm xúc. Khi đã quen với manga, hãy thử seinen để mở rộng tầm nhìn.
Nếu muốn hiểu sâu hơn cách chúng tôi phân loại và giới thiệu truyện, bạn có thể xem phần giới thiệu về chúng tôi. Mỗi bộ đều được ghi rõ nhóm đối tượng, để bạn không phải đoán mò.
Bạn cũng có thể tham khảo các bộ cụ thể đã được đội ngũ review. Namaikizakari là lựa chọn cho mảng tình cảm nhẹ nhàng kiểu shoujo. Nếu thích một câu chuyện hành động về việc trừng phạt tham nhũng, hãy thử Akumetsu. Muốn thêm gợi ý hành động, xem danh sách thể loại hành động.
Hãy ghi chú lại những bộ đã đọc cùng lý do thích hay không thích. Sau vài lần, bạn sẽ tự nhìn ra gu của mình, và việc chọn truyện về sau sẽ dễ hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Shounen có phải chỉ dành cho trẻ em không?
Không hẳn. Tên gọi nghe như dành cho trẻ, nhưng nhiều bộ shounen có nội dung khá sâu và được cả người lớn yêu thích. Nhóm này chỉ cho biết truyện nhắm tới ai là chính, còn độ sâu của câu chuyện thì tùy từng bộ.
Shoujo và seinen khác nhau ở điểm nào về nội dung?
Shoujo tập trung vào cảm xúc và quan hệ của nhân vật. Seinen tập trung vào áp lực thực tế của người trưởng thành. Một bên hướng vào nội tâm, một bên hướng vào xã hội xung quanh.
Có thể đọc seinen khi còn là học sinh không?
Được, nhưng nên cân nhắc mức độ nội dung. Seinen có thể có cảnh bạo lực hoặc chủ đề nặng. Nếu thấy phù hợp với mình thì không sao. Còn nếu chưa chắc, hãy chọn nhóm khác trước.
Một bộ truyện có thể thuộc nhiều nhóm cùng lúc không?
Có. Ranh giới giữa các nhóm đôi khi mờ, nên một tác phẩm có thể mang đặc trưng của cả hai. Việc xếp nhóm chủ yếu dựa trên đối tượng mà nhà xuất bản nhắm tới ban đầu.
