Lần đầu bước vào phần bình luận của một bộ manhua đang được bàn tán, bạn có thể gặp những câu như “cày quá trời”, “đừng spoil nha” hay “bộ này drop rồi hả?” mà chẳng hiểu gì. Chúng tôi từng ở đúng vị trí đó. Hồi mới đọc, chúng tôi cũng phải hỏi lại bạn bè rất nhiều lần. Thuật ngữ người đọc truyện hay dùng là một bộ từ lóng riêng của cộng đồng, sinh ra để gọi nhanh tình tiết, thể loại và thói quen đọc. Trong bài này, chúng tôi giải nghĩa những từ bạn hay bắt gặp nhất và chia sẻ lý do vì sao chúng tồn tại.
Vì sao người đọc truyện có cả một bộ từ riêng?
Đọc truyện tranh là thói quen cá nhân. Nhưng khi bàn luận, người ta cần nhanh và gọn. Một người có thể viết “twist ở chương 80 đỉnh thật”, và cả nhóm hiểu ngay ý. Không ai phải giải thích dài dòng. Đó là lợi ích lớn nhất của từ lóng.
Người mới thường bối rối vì những từ này không nằm trong từ điển nào. Chúng lớn lên từ diễn đàn, nhóm mạng xã hội và các trang đọc. Dần dần, chúng lan sang cả người ngoài cuộc. Hiểu đúng chúng giúp bạn đọc nhanh hơn và bớt cảm giác lạc lõng khi tham gia thảo luận.
Phân biệt shounen, shoujo, seinen, josei và các nhãn định dạng
Nhóm từ gốc Nhật này cho biết truyện nhắm tới đối tượng đọc nào, chứ không nói trực tiếp về nội dung. Shounen dành cho bé trai, thường có hành động và đối đầu liên tục. Shoujo dành cho bé gái, nghiêng về cảm xúc và các mối quan hệ. Seinen dành cho nam trưởng thành, nội dung thường nặng và phức tạp hơn. Josei dành cho phụ nữ trưởng thành, đề tài đời thường và tâm lý hơn.
Còn manga, manhua, manhwa và webtoon khác nhau ở xuất xứ. Manga là truyện Nhật. Manhua là truyện Trung Quốc. Manhwa là truyện Hàn Quốc. Webtoon thường chỉ kiểu đọc cuộn dọc trên điện thoại, dù nhiều người vẫn dùng nó như tên gọi chung. Khi ai đó nói “bộ này là manhua”, họ đang nhắc đến nơi nó được sáng tác. Nếu bạn muốn hiểu rõ hơn về sự khác nhau này, manhua là gì và khác manga ở điểm nào là bài đáng đọc.
Chương, tập, extra, oneshot và các từ về tiến độ
Chương là đơn vị phát hành theo kỳ. Tập là bản in gom nhiều chương lại thành một quyển. Extra là chương phụ, thường kể chuyện bên lề và không nằm trong mạch chính. Oneshot là truyện ngắn chỉ có một chương, không có phần tiếp theo.
“Ra chương” nghĩa là tác giả hoặc nhóm dịch vừa phát hành một chương mới. “Hiatus” là tạm ngừng, thường vì tác giả nghỉ ngơi hoặc gặp chuyện riêng. “Drop” là bỏ hẳn, người đọc không theo nữa. “Full” nghĩa là đã hoàn thành đầy đủ toàn bộ nội dung. Người đọc quan tâm đến lịch ra chương vì nó quyết định họ có phải chờ đợi hay không, và có nên đầu tư thời gian theo bộ đó hay không.
Raw, scan, edit, typeset, clean: vai trò trong nhóm dịch
Raw là bản gốc chưa dịch, thường đọc bằng tiếng Nhật, Trung hoặc Hàn. Scan là quá trình quét trang truyện thành ảnh kỹ thuật số. Edit là sửa lỗi và chỉnh nội dung. Typeset là sắp chữ, tức đặt lời thoại vào đúng khung. Clean là xóa chữ gốc trong tranh để chèn chữ dịch vào.
Một chương dịch đẹp cần đủ các khâu này. Nếu thiếu khâu nào, người đọc sẽ thấy lời dịch lệch, chữ đè lên tranh hoặc sai nghĩa. Vì vậy, khi thấy một bản dịch sạch sẽ, bạn nên ghi nhận công sức của cả nhóm.
Bản màu, bản đen trắng và cách chọn bản đọc
Bản màu là truyện có tô màu, thường đẹp hơn nhưng ít được phát hành. Bản đen trắng là bản gốc không màu, phổ biến hơn và thường ra nhanh hơn. Với nhiều người, bản đen trắng đã đủ để theo dõi cốt truyện. Bản màu là phần thưởng khi có điều kiện.
Khi chọn bản đọc, bạn nên cân nhắc độ rõ ràng của bản dịch và tần suất ra chương. Một bản dịch đều đặn, sạch sẽ thường quan trọng hơn việc có màu hay không.
Từ diễn tả cảm xúc: cày, nghiện, hố, drama, ship
“Cày” nghĩa là đọc liên tục, thường đến khuya, để theo kịp một bộ truyện. “Nghiện” là bị cuốn mạnh tới mức không dừng lại được. “Hố” là một bộ truyện khiến người ta sa vào, hoặc một mạch truyện có nhiều tình tiết gây tranh cãi. “Drama” chỉ những đoạn kịch tính, xung đột cảm xúc hoặc chuyện hậu trường gây bàn tán. “Ship” là ghép đôi hai nhân vật mà mình mong họ đến với nhau.
Lấy một bình luận thực tế làm ví dụ: “Chương này twist đỉnh, mình cày đến 2 giờ sáng”. Người viết bị cuốn vào chương đó, đọc thâu đêm và thích cú bất ngờ của tác giả. Chỉ cần hiểu ngữ cảnh như vậy, bạn sẽ thấy các từ cảm xúc rất dễ đoán.
Từ chỉ nhân vật và mô-típ tình tiết
Tsundere là nhân vật ngoài mặt cộc cằn nhưng bên trong lại quan tâm. Yandere là nhân vật yêu đến mức cực đoan. Kuudere là nhân vật lạnh lùng, ít biểu cảm. Main là nhân vật chính. Nam phụ và nữ phụ là nhân vật hỗ trợ, đôi khi có tuyến riêng khá nổi bật.
Các mô-típ hay gặp gồm chuyển sinh (nhân vật sống lại ở thế giới khác), hậu cung (nhiều đối tượng tình cảm quanh nhân vật chính), mở hầm (nhân vật bộc lộ mặt bị giấu kín) và phản diện được yêu thích. Cộng đồng thường đặt tên cho mô-típ theo cách gọi ngắn để dễ nhận diện. Nếu bạn thích kiểu truyện có nhiều yếu tố chuyển sinh, bạn có thể tham khảo thêm Dị giới thong thả, nơi nhân vật chính trồng ma vật ở thế giới khác để thấy cách một bộ truyện dùng mô-típ này.
Cách học và ghi nhớ thuật ngữ nhanh
Cách hiệu quả nhất là đọc phần bình luận và các mục tổng hợp của những bộ đang được quan tâm. Ở đó, từ được dùng đúng ngữ cảnh. Đừng cố học thuộc từ điển, vì học rời rạc rất nhanh quên.
Hãy ghi lại từ mới theo nhóm: nhóm thể loại, nhóm tiến độ, nhóm cảm xúc. Học theo nhóm giúp bạn nhớ lâu hơn so với học từng từ riêng lẻ. Mỗi khi gặp một từ lạ, bạn chỉ cần đặt nó vào đúng nhóm để hiểu vai trò của nó.
Theo quan sát của đội ngũ chúng tôi, người mới đọc đều đặn thường nắm được phần lớn thuật ngữ sau khoảng một tháng. Đây chỉ là ước lượng từ kinh nghiệm quan sát, chưa qua khảo sát diện rộng, nên bạn hãy xem đó là tham khảo.
Lời khuyên khi tham gia cộng đồng đọc truyện
Hãy dùng từ đúng ngữ cảnh để tránh hiểu lầm. Ví dụ, “drop” dùng cho bộ bạn bỏ dở, không nên dùng để chê người khác đang theo bộ đó. Khi bàn về nhóm dịch và tác giả, hãy tôn trọng công sức của họ, và ưu tiên những nguồn đọc có bản quyền.
Bạn cũng có thể đọc manhua tu tiên cho người mới để làm quen với từ lóng qua những bộ truyện cụ thể. nettruyen.net.vn là nơi bạn có thể theo dõi truyện tranh một cách hợp pháp, vừa giải trí vừa ủng hộ tác giả.
Câu hỏi thường gặp
“Cày” trong truyện nghĩa là gì?
Cày là đọc liên tục, thường kéo dài, để đuổi kịp một bộ truyện đang hấp dẫn. Từ này mang sắc thái vui vẻ, không tiêu cực.
Spoil là gì và nên tránh spoil như thế nào?
Spoil là tiết lộ tình tiết trước khi người khác kịp đọc tới. Muốn tránh, bạn nên đọc đúng tiến độ, hạn chế xem bình luận của những chương chưa đọc và chú ý các cảnh báo trước khi mở một bài viết.
Drop và hiatus khác nhau ra sao?
Hiatus là tạm nghỉ và truyện có thể quay lại sau đó. Drop là bỏ hẳn, thường vì người theo dõi không còn quan tâm hoặc truyện không còn ra nữa.
Raw khác bản dịch có gì?
Raw là bản gốc tiếng nước ngoài chưa qua dịch. Bản dịch là sản phẩm đã trải qua các khâu chuyển ngữ, sửa lỗi và sắp chữ để người Việt có thể đọc được.
