Mỗi lần có bạn cầm một bộ truyện tranh châu Á lên, câu hỏi đầu tiên thường là: đây là manga hay manhua? Chúng tôi gặp thắc mắc này rất thường xuyên, từ những người mới làm quen đến độc giả đã theo truyện cả chục năm. Manhua là truyện tranh có gốc Trung Quốc, còn manga là truyện tranh Nhật Bản. Tuy vậy, khác biệt không dừng ở quốc gia gốc. Màu sắc, nhịp kể và cách phát hành cũng khác nhau, và ba yếu tố này góp phần lớn vào việc bạn có hợp gu một bộ truyện hay không.
Vì sao nhiều người nhầm manhua với manga?
Cả hai đều là truyện tranh châu Á, đọc theo chiều quen thuộc, nên nhìn bìa rất dễ nhầm lẫn. Khi lên kệ hoặc hiển thị trên ứng dụng, nhiều bộ manhua lại được gắn nhãn chung chung là “truyện tranh”. Người đọc vì thế không biết mình đang cầm loại truyện nào.
Trong bài này, chúng tôi sẽ trả lời thẳng câu hỏi manhua là gì và nó khác manga ở điểm nào. Những nhận xét dưới đây đều đến từ quá trình theo dõi hai dòng truyện này trong nhiều năm, chứ không phải lý thuyết suông.
Manhua là gì? Hiểu nhanh trong vài dòng
Manhua là truyện tranh có gốc từ Trung Quốc, viết bằng tiếng Trung và vẽ theo phong cách của các tác giả nơi đây. Bạn có thể hình dung đơn giản: manga là truyện của người Nhật, còn manhua là truyện của người Trung.
Muốn phân biệt nhanh, hãy nhìn vào nơi sản xuất và ngôn ngữ gốc. Manga đến từ Nhật Bản, manhua đến từ Trung Quốc, còn manhwa đến từ Hàn Quốc. Ba dòng này cùng thuộc họ truyện tranh châu Á nhưng mỗi dòng có bản sắc riêng. Khi nhớ được điều này, người đọc thường chọn đúng truyện hơn.
Màu sắc: manhua thường dùng màu nhiều hơn
Đây là khác biệt dễ nhận ra nhất khi bạn lật trang. Manhua hay có bản màu hoặc bán màu, nhất là ở các phiên bản kỹ thuật số. Bầu trời hoàng hôn, ánh lửa hay sắc máu được tô rõ ràng, khiến cảnh vật nổi bật ngay từ cái nhìn đầu tiên.
Manga truyền thống thì khác. Nó chủ yếu là đen trắng với nét mực, và để tạo độ xám, người vẽ dùng đệm sắc (screentone), tức những họa tiết chấm lưới dán lên khung tranh. Khi đọc manga, không khí đến từ nét vẽ và bóng đổ. Khi đọc manhua, không khí đến chủ yếu từ màu sắc.
Cách dùng màu không chỉ là chuyện thẩm mỹ. Một cảnh đêm tô xanh sẫm sẽ buồn hơn rất nhiều so với cùng cảnh vẽ đen trắng. Vì vậy, không ít người thích manhua khi muốn đọc những đoạn giàu cảm xúc.
Nhịp truyện và cách dựng cảnh
Người quen manga thường hụt hẫng khi mới đọc manhua. Manhua đi chậm hơn. Tác giả dành nhiều khung hình cho cảnh nền, không gian và các chiêu thức được kể kỹ từng bước.
Manga, đặc biệt là shounen, thiên về nhịp nhanh. Khung cắt gọn, thoại ngắn, mạch truyện dồn dập và liên tục có điểm nhấn. Đọc manga, bạn thường cảm thấy mình đang lướt qua cú đẩy cảm xúc này đến cú đẩy khác.
Lấy một cảnh đánh nhau làm ví dụ. Trong manga, một đòn tấn công có thể gói trong ba khung: nhân vật vung tay, va chạm, đối thủ bật ngược. Trong manhua, cùng cú đánh đó có thể kéo thành bảy, tám khung, kèm gió thổi, luồng linh khí lan ra và biểu cảm nhân vật đổi dần. Cả hai cách đều hay, nhưng cảm giác khi đọc khác hẳn nhau.
Cách phát hành: vì sao tốc độ ra chương khác nhau?
Muốn hiểu vì sao có khác biệt này, bạn cần nhìn vào cách từng dòng ra mắt. Manga tại Nhật thường đăng nhiều kỳ trên tạp chí tuần hoặc tháng. Khi đủ số chương, các chương được gom thành tankobon, tức tập truyện in thành sách. Quy trình này khá nặng nề nhưng tạo ra một nhịp đọc có kỷ luật.
Manhua phổ biến chủ yếu qua nền tảng web và ứng dụng, đăng theo chương liên tục. Tác giả có thể ra chương nhanh hơn, và người đọc theo dõi gần như theo thời gian thực. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác chờ đợi: chương manhua mới thường mang cảm giác vừa ra lò, còn manga gắn với lịch của tạp chí.
Đối chiếu nhanh manhua và manga
Nếu cần đối chiếu nhanh khi chọn truyện, hãy nhớ rằng đây chỉ là xu hướng chung chứ không phải quy tắc tuyệt đối. Có manhua vẽ đen trắng và cũng có manga đăng trên web, nên đừng áp định kiến cho mọi bộ.
Về nguồn gốc, manhua đến từ Trung Quốc còn manga đến từ Nhật Bản. Về màu sắc, manhua thường có bản màu hoặc bán màu, trong khi manga chủ yếu đen trắng và dựa vào nét mực cùng đệm sắc. Nhịp truyện manhua chậm và giàu cảnh nền, manga nhanh và cắt cảnh gọn. Phát hành thì manhua đăng theo chương trên web và ứng dụng, manga đăng tạp chí rồi gom thành tankobon. Thể loại thường gặp của manhua là tu tiên, võ hiệp, ngôn tình, phiêu lưu; manga thì thiên về shounen, shoujo, seinen và thể thao.
Cách nhận biết manhua khi chọn truyện
Chúng tôi thường dựa vào vài dấu hiệu để xác định nhanh. Trước hết là thông tin tác giả và quốc gia gốc ghi trên trang truyện, đây là cách chắc chắn nhất. Tiếp theo, hãy chú ý phong cách vẽ: nét thanh và dáng nhân vật mảnh mai theo kiểu cổ trang hay tu tiên thường là dấu hiệu của manhua.
Nguồn đăng cũng là một manh mối. Nếu truyện đăng theo chương trên nền tảng web và có bản màu, khả năng cao đó là manhua hoặc manhwa. Nếu còn phân vân giữa hai dòng này, hãy nhớ manhwa là truyện Hàn Quốc, thường vẽ màu và đăng web giống manhua, nhưng nhân vật và tiết tấu có đôi chút khác biệt.
Manhua hợp với ai? Nên đọc bộ nào trước?
Nếu bạn thích tu tiên, võ hiệp, một thế giới rộng lớn và hệ thống sức mạnh được xây dựng kỹ lưỡng, manhua rất hợp gu. Nhịp chậm không phải điểm yếu mà là khoảng thời gian để bạn ngấm dần vào thế giới của truyện.
Người quen manga shounen có thể thấy manhua chậm ở những chương đầu. Đổi lại, manhua thường có chi tiết dày đặc: công pháp, lịch sử môn phái, nhân vật phụ có chiều sâu. Đọc chậm lại một chút, bạn sẽ thấy phần thưởng rõ ràng.
Nếu cần một bộ mở đầu dễ vào, chúng tôi hay gợi ý Nghịch Thiên Chí Tôn. Đây là manhua tu tiên có mạch truyện rõ ràng, nhân vật chính có động lực dễ theo dõi, rất hợp để làm quen với nhịp của manhua. Nếu bạn thích thể loại hành động với thế giới khác biệt, có thể xem thêm danh sách truyện hành động để chọn tiếp.
Nếu đang phân vân giữa các thể loại truyện tranh, bài phân biệt shounen, shoujo và seinen sẽ giúp bạn chọn đúng hơn theo sở thích cá nhân.
Lưu ý khi đọc manhua tại Việt Nam
Chúng tôi luôn khuyên bạn ưu tiên nguồn đọc hợp pháp. Làm vậy vừa là cách ủng hộ tác giả và nhà phát hành, vừa giúp bạn đọc bản dịch đầy đủ, ổn định. Những nơi không rõ nguồn có thể thiếu chương, dịch sai hoặc chèn quảng cáo gây khó chịu.
Hãy phân biệt bản dịch chính thức với bản không rõ nguồn. Bản chính thức thường ghi rõ đơn vị phát hành, người dịch và thời điểm đăng. Nếu một trang thiếu những thông tin này, bạn nên cân nhắc trước khi đọc. Có thể tham khảo gợi ý về nơi đọc bản quyền để chọn nguồn an toàn hơn.
Câu hỏi thường gặp
Manhua và manhwa khác nhau thế nào?
Manhua là truyện tranh Trung Quốc, còn manhwa là truyện tranh Hàn Quốc. Cả hai thường vẽ màu và đăng web nên dễ nhầm. Cách nhanh nhất để phân biệt là nhìn quốc gia gốc và phong cách nhân vật.
Manhwa thường có dáng người và khuôn mặt theo hướng hiện đại hơn, trong khi manhua hay mang hơi hướng cổ trang và tu tiên. Dẫu vậy, hãy xác nhận lại bằng thông tin tác giả trên trang truyện.
Manhua có phải lúc nào cũng có màu không?
Không hẳn. Nhiều manhua có bản màu, nhất là khi phát hành kỹ thuật số, nhưng cũng có bộ giữ nguyên đen trắng. Màu sắc chỉ là xu hướng phổ biến, không phải quy tắc bắt buộc.
Đọc manhua có cần biết tiếng Trung không?
Không cần, nếu bạn đọc bản dịch. Các bản phát hành hợp pháp đã được dịch sang tiếng Việt, và đây là cách đọc phổ biến nhất hiện nay. Một bản dịch chất lượng tốt là đủ để bạn thưởng thức truyện.
Nên bắt đầu đọc manhua từ bộ nào?
Hãy chọn bộ có mạch truyện rõ ràng, nhân vật chính dễ theo dõi và nhịp kể không quá lê thê. Với người mới, chúng tôi thường gợi ý Nghịch Thiên Chí Tôn vì đây là bộ tu tiên dễ tiếp cận và thể hiện rõ đặc trưng của manhua. Sau khi quen dần, bạn có thể thử các bộ hành động hoặc phiêu lưu để mở rộng khẩu vị đọc.
